Η ορθοδοντική είναι η ειδικότητα της οδοντιατρικής,  η οποία ασκείται από εξειδικευμένο οδοντίατρο, τον Ειδικό Ορθοδοντικό.

Στόχος της ορθοδοντικής θεραπείας είναι η αποκατάσταση της ανώμαλης σχέσης μεταξύ των γνάθων και των δοντιών, καθώς και των δυσμορφιών του προσώπου που πιθανόν να συνεπάγονται από τα προβλήματα. Πραγματοποιείται μέσω της μετακίνησης των δοντιών σε μια νέα επιθυμητή θέση με άσκηση συστημάτων δυνάμεων στα δόντια ή/και στα οστά μέσω των ορθοδοντικών ή/και ορθοπεδικών συσκευών.

Η Ορθοδοντική προλαμβάνει, διαγιγνώσκει και θεραπεύει τα ορθοδοντικά προβλήματα για λειτουργικούς και αισθητικούς λόγους. Παίζει σημαντικό ρόλο στη βελτίωση της στοματικής υγείας, εξασφαλίζει αρμονία μεταξύ δοντιών και προσώπου και χαρίζει ένα όμορφο και λαμπερό χαμόγελο, το οποίο βελτιώνει τη ποιότητα ζωής μας σε προσωπικό και επαγγελματικό επίπεδο αυξάνοντας την αυτοπεποίθησή μας.

Μια ορθοδοντική θεραπεία περιλαμβάνει τρία στάδια:

1. Τη διάγνωση του προβλήματος.
2. Τη θεραπευτική αντιμετώπιση του προβλήματος. Κατά το στάδιο της ενεργού θεραπείας επιτυγχάνεται το ίσιωμα των δοντιών με τους γνωστούς ορθοδοντικούς μηχανισμούς, που ο γιατρός ενεργοποιεί ανά τακτά χρονικά διαστήματα.
3. Τη μακροχρόνια διατήρηση/συγκράτηση του αποτελέσματος της θεραπείας. Στη σύγχρονη ορθοδοντική, η συγκράτηση αποτελεί απαραίτητο στάδιο για κάθε ορθοδοντική θεραπεία και στοχεύει στη μακροχρόνια διατήρηση του αποτελέσματος της θεραπείας. Το πρωτόκολλο συγκράτησης που θα εφαρμοστεί σε κάθε περίπτωση καθορίζεται από τον ορθοδοντικό, σε συνεννόηση με τον ασθενή και εφαρμόζεται μετά το πέρας της ορθοδοντικής θεραπείας. Η συγκράτηση επιτυγχάνεται με διάφορους τρόπους και η διάρκεια της ποικίλει ανάλογα με την περίπτωση.

Συνήθως υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για να κάνει κάποιος μία ορθοδοντική θεραπεία: η αισθητική (όμορφο χαμόγελο) και η λειτουργία (μάσηση, δάγκωμα, ομιλία κ.α.).

• Η αισθητική αποκατάσταση αφορά προβλήματα στα δόντια ή και το πρόσωπο συνολικά, τα οποία δεν έχουν επίπτωση στη στοματική υγεία του ασθενή, διαταράσσουν όμως σημαντικά την εξωτερική του εμφάνιση. Επομένως, απαιτείται ορθοδοντική παρέμβαση για να παρέχουμε στον ασθενή όμορφα δόντια και ένα ευχάριστο και υγιές χαμόγελο. Σύμφωνα με έρευνες, το να έχει κάποιος ένα όμορφο χαμόγελο είναι πολύ σημαντικό τόσο για τον εαυτό του (αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθηση) όσο και για τους γύρω του (φίλοι, σύντροφος, επαγγελματική επιτυχία).
• Η αποκατάσταση της λειτουργίας αφορά προβλήματα που σχετίζονται με τη στοματική υγεία του ασθενή, όπως προβλήματα στον καθαρισμό των δοντιών, στη μασητική ικανότητα ή στους ιστούς που στηρίζουν τα δόντια (οστά και ούλα). Επομένως, στις περιπτώσεις αυτές απαιτείται ορθοδοντική θεραπεία για την υγεία του ασθενή. Φυσικά, πέρα από την αποκατάσταση της στοματικής υγείας, η ορθοδοντική θεραπεία πάντοτε καταλήγει σε ένα όμορφο και ελκυστικό χαμόγελο. Η αρμονική σύγκλειση που επιτυγχάνεται σε κάθε θεραπεία είναι λειτουργικά, αλλά και αισθητικά άρτια. Έτσι, έπειτα από μια πετυχημένη ορθοδοντική θεραπεία, οι ασθενείς μπορούν με κατάλληλη φροντίδα να διατηρήσουν ένα όμορφο, φυσικό και υγιές χαμόγελο για όλη τους τη ζωή.

Στη σύγχρονη ορθοδοντική, υπάρχουν 4 (τέσσερις) τρόποι πραγματοποίησης μιας ορθοδοντικής θεραπείας και ποικίλοι συνδυασμοί τους. Ο κάθε τρόπος έχει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά του και γι’ αυτό, σε κάθε περίπτωση γίνεται ξεχωριστή μελέτη και προτείνεται ο τρόπος που καλύπτει καλύτερα τις ανάγκες και τις απαιτήσεις του ασθενή και αντιμετωπίζει επαρκέστερα τα προβλήματά του.

1. Ορθοδοντική θεραπεία με κινητά μηχανήματα (μασελάκια). Η ορθοδοντική θεραπεία με κινητά μηχανήματα έχει συνήθως περιορισμένες δυνατότητες και γι’ αυτό είναι κατάλληλη για συγκεκριμένες περιπτώσεις προβλημάτων. Το βασικό πλεονέκτημα της θεραπείας αυτής αποτελεί η δυνατότητα που δίνει στον ασθενή για εύκολη αφαίρεση του μηχανισμού και άνετο καθαρισμό του στόματος.
2. Ορθοδοντική θεραπεία με εξωτερικούς ακίνητους μηχανισμούς (κλασσική ορθοδοντική θεραπεία με σιδεράκια). Η κλασσική ορθοδοντική θεραπεία πραγματοποιείται με ακίνητους ορθοδοντικούς μηχανισμούς (σιδεράκια) που συγκολλούνται στην εξωτερική επιφάνεια των δοντιών και δεν μπορούν να αφαιρεθούν από τον ασθενή. Οι μηχανισμοί αυτοί μπορεί να είναι μεταλλικοί ή κατασκευασμένοι από διάφορα αισθητικά/διαφανή υλικά, όπως είναι η πορσελάνη ή το ζαφείρι. Το κάθε υλικό έχει συγκεκριμένες ενδείξεις και αντενδείξεις και συνεπώς δεν υπάρχει ένα υλικό το οποίο είναι το καταλληλότερο για όλες τις περιπτώσεις. Στους ενήλικες ασθενείς επιλέγονται πάντοτε αισθητικά υλικά.Πλεονέκτημα της θεραπείας αυτής αποτελεί η μεγάλη ακρίβεια, η σχετικά μικρή εξάρτηση από τη συνεργασία του ασθενή και τελικά η υψηλή αποτελεσματικότητα της μεθόδου. Μειονέκτημα, αποτελεί ο ελαφρώς μεγαλύτερος χρόνος που απαιτείται για την καθαριότητα των δοντιών κατά τη διάρκεια της θεραπείας.
3. Ορθοδοντική θεραπεία με εσωτερικούς ακίνητους μηχανισμούς (γλωσσικά σιδεράκια). Η ορθοδοντική θεραπεία με γλωσσικά σιδεράκια είναι ουσιαστικά όμοια με την κλασσική ορθοδοντική θεραπεία με τη διαφορά πως οι μηχανισμοί είναι τοποθετημένοι στην εσωτερική/γλωσσική επιφάνεια των δοντιών και άρα δεν είναι ορατοί κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Αυτό είναι και το βασικό πλεονέκτημα της μεθόδου. Μειονεκτήματα της μεθόδου, αποτελούν η αυξημένη δυσφορία που νιώθουν οι ασθενείς στη γλώσσα τις πρώτες εβδομάδες της θεραπείας, καθώς και τυχόν διαταραχές τις ομιλίας που μπορεί να εμφανιστούν αρχικά ή και να παραμείνουν καθ’ όλη τη διάρκεια της θεραπείας σε μικρό ποσοστό ασθενών.
4. Ορθοδοντική θεραπεία με διαφανείς νάρθηκες. Η ορθοδοντική θεραπεία με διαφανείς νάρθηκες έχει το πλεονέκτημα πως οι μηχανισμοί είναι ουσιαστικά αόρατοι. Απαιτεί όμως άριστη συνεργασία από τον ασθενή και έχει συγκεκριμένους περιορισμούς που την καθιστούν ακατάλληλη για την αντιμετώπιση όλου του εύρους των ορθοδοντικών προβλημάτων.

• Οδοντικά (Οδοντικά ορθοδοντικά προβλήματα είναι εκείνα στα οποία τα δόντια για διάφορες αιτίες δεν έχουν σωστές θέσεις στα οστά των γνάθων, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται συνωστισμένα ή με διαστήματα ή με στροφές ή συνδυασμό αυτών.)

• Σκελετικά Ο δεύτερος τύπος είναι τα σκελετικά, όπου οι γνάθοι δεν έχουν αυξηθεί αρμονικά μεταξύ τους, με επίπτωση στη λειτουργία του στόματος και στην αισθητική του προσώπου.

• Μικτά προβλήματα Ο τρίτος τύπος είναι ο συνδυασμός των οδοντικών και των σκελετικών προβλημάτων.

Σκοπό έχει την ομαλοποίηση των συνθηκών ανάπτυξης της ιδανικής οδοντικής σύγκλισης, γεγονός που παρατηρείται μόνο όταν εξαλειφθούν οι διάφορες βλαβερές συνήθειες που μπορεί να υπάρχουν και που προκαλούν ή έχουν ήδη προκαλέσει ορθοδοντικές ανωμαλίες. Η παρατεταμένη χρήση του μπιμπερό ή της πιπίλας, ο θηλασμός του δακτύλου ή αντικειμένου (π.χ. μολύβι), ο θηλασμός της γλώσσας και του κάτω χείλους, η ονυχοφαγία και η στοματική αναπνοή, βρίσκονται στο επίκεντρο της προληπτικής ορθοδοντικής θεραπείας.

Στη διάρκεια της θεραπείας είναι δυνατόν να χρειαστούν εξαγωγές κάποιων παιδικών δοντιών, όταν αυτά παραμένουν περισσότερο από το φυσιολογικό για την ηλικία του παιδιού στο στόμα. Ωστόσο, είναι δυνατόν να εξαχθούν και μόνιμα δόντια, όταν διαπιστώνεται δυσαναλογία μεγέθους δοντιών και γνάθων ή όταν οι εξαγωγές επιβάλλονται από τη σκελετική διάπλαση του προσώπου, ώστε να εξασφαλιστεί η μακροχρόνια υγεία και η ελκυστική εμφάνιση ολόκληρου του στόματος και του προσώπου.

Ο χρόνος της εξαγωγής και το είδος των δοντιών που θα εξαχθούν ορίζονται μόνον από τον ορθοδοντικό, διότι είναι μια σοβαρότατη απόφαση, που απαιτεί μελέτη και βαθιά γνώση του προβλήματος.

Τα ορθοδοντικά προβλήματα είναι δυνατόν να οφείλονται σε κληρονομικούς ή περιβαλλοντικούς παράγοντες ή σε συνδυασμό των παραπάνω.

Κληρονομικοί παράγοντες είναι π.χ. το μέγεθος των δοντιών, το μέγεθος των γνάθων καθώς και οι σχέσεις μεταξύ τους. Ο κακός συνδυασμός των κληρονομικών χαρακτηριστικών από κάθε γονέα μπορεί να έχει σαν αποτέλεσμα την εκδήλωση ορθοδοντικής ανωμαλίας (π.χ. το παιδί έχει κληρονομήσει μεγάλα δόντια από τον πατέρα και μικρές γνάθους από την μητέρα, και γι’ αυτό εμφανίζει συνωστισμό).

Περιβαλλοντικοί παράγοντες είναι οι επιδράσεις του περιβάλλοντος, όπως οι μη φυσιολογικές βλαβερές συνήθειες.

Κάθε περίπτωση είναι ξεχωριστή και η έγκαιρη διάγνωση είναι το κλειδί για μια επιτυχή θεραπεία!

Η ορθοδοντική θεραπεία προσφέρει σημαντικά οφέλη τόσο στη στοματική υγεία όσο και στην εμφάνιση κάθε ασθενή. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένοι κίνδυνοι που αν και συμβαίνουν σπάνια, απαιτούν εγρήγορση από τον ορθοδοντικό και κατάλληλες ενέργειες από τον ασθενή, τόσο για την έγκαιρη διάγνωση όσο και για την αντιμετώπισή τους. Σε αυτούς τους κινδύνους, περιλαμβάνεται η πιθανότητα ανάπτυξης/επιδείνωσης περιοδοντικών προβλημάτων ή τερηδονικών βλαβών, σε περιπτώσεις που η καθαριότητα των δοντιών δεν είναι ικανοποιητική και η θεραπεία δεν γίνεται με τον κατάλληλο τρόπο. Στην κατηγορία των τερηδονικών βλαβών ανήκουν και οι λευκές κηλίδες, που μπορεί να εμφανιστούν στα δόντια κατά τη διάρκεια της θεραπείας και είναι συνήθως εμφανείς μετά την αφαίρεση των συσκευών σαν άσπροι λεκέδες στα δόντια. Ένας άλλος κίνδυνος, είναι η εξωτερική απορρόφηση του άκρου της ρίζας του δοντιού που συμβαίνει σε κάποιους ασθενείς κατά τη διάρκεια της ορθοδοντικής θεραπείας. Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, η έκταση του προβλήματος είναι ελάχιστη και δεν έχει καμία απολύτως συνέπεια για την υγεία των δοντιών. Αν και σπάνιοι λοιπόν, οι κίνδυνοι αυτοί είναι υπαρκτοί και απαιτούν την προσοχή μας και τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων για την πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και την αντιμετώπισή τους.

Η επιτυχία της θεραπείας προϋποθέτει έναν ειδικό ορθοδοντικό και ένα συνεπή ασθενή. Ο ασθενής είναι συνεπής , όταν ακολουθεί πιστά τις οδηγίες του ορθοδοντικού, προσέχει και δεν καταστρέφει τους ορθοδοντικούς μηχανισμούς με τη χρήση σκληρών τροφών που τους «σπάνε», τηρεί τα ραντεβού του, επισκέπτεται τον οδοντίατρο τακτικά και φροντίζει να έχει τέλεια στοματική υγιεινή. Επίσης, όταν προσέχει η διατροφή του να είναι υγιεινή (γάλα, κρέας, φρούτα, λαχανικά κ.τ.λ.), αποφεύγει τα γλυκά, τις καραμέλες, τα έτοιμα φαγητά γρήγορης εστίασης καθώς και τις κακές συνήθειες όπως το δάγκωμα των νυχιών, των μολυβιών και γενικά ξένων σωμάτων. Τέλος, όταν μετά την αφαίρεση των μηχανισμών φορά με συνέπεια τους συγκρατητικούς μηχανισμούς για να αποφύγει πιθανές υποτροπές.